سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )
65
تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )
بفردى كه انتخاب ابو بكر را ممكن ساخت بررسى كنيم . اولا رقابتهاى طايفهاى در ميان قريش و بخصوص در ميان مهاجرين ، قبول رهبرى ابو بكر را مردى از تيره كم اهميت بنو تيم بن مرّه ( 61 ) بود آسانتر ساخت . به علت موقعيت غير مهمّ بنو تيم در ميان طوائف حاكم مكّه اينان ، هرگز در جنگ قدرت و تعارضات سياسى كه قبائل رقيب قريش را به ستوه آورده بود درگير نبودهاند . ثانيا مهاجرين بطور كلّى از امكان استيلاى مدنىها كه در صورت درگيرى مهاجرين در رقابتهاى قبيلهاى و جنگهاى مهلك بين خودشان صورت مىگرفت بيمناك بودند . از اينرو در نظر آنان ابو بكر بهترين نامزدى بود كه بر روى آن امكان سازش وجود داشت . ثالثا تا آنجا كه به انصار مربوط مىشود بايد دشمنى ديرينه و ريشهدار بين بنو اوس و بنو خزرج را مورد توجه قرار داد . سعد بن عباده ( 62 ) رئيس خزرج بود ، بنو اوس گردن بفرمان رهبر قريشى نهادن را مطلوبتر و مفيدتر از اين مىدانستند تا اينكه بگذارند رئيس قبيله رقيب بر آنها حكمرانى كند . اين امر از اين حقيقت كه در ميان انصار اولين كسى كه با ابو بكر بيعت كرد ، اسيد بن حضير ( 63 ) يكى از رؤساى بنو اوس بود ، آشكار مىگردد . بنا به گفته طبرى ( ج ، ص 1843 ) ، عدهاى از قبيله اوس و در ميان آنها اسيد بن حضير در بين خودشان صحبت كردند و گفتند « به خدا قسم ، اگر خزرج يك مرتبه حكمران شما شوند ، اين برترى را بر شما همچنان ادامه داده و تثبيت مىكنند و هرگز به شما اجازه آن را نخواهند داد كه سهمى در آن داشته باشيد ، بنابراين برخيزيد و با ابو بكر بيعت كنيد سپس آنها [ اوس ] برخاستند و با ابو بكر بيعت كردند . » همچنين بايد اين موضوع را بخاطر داشت كه همين اسيد بن حضير از انصار تنها كسى بود كه در بحثها و مجادلات مهاجرين شركت كرد . وى يقينا از نامزدى سعد بن عباده آگاهى داشت و به همين جهت عليه او و خزرج دست به كار شد . در مورد بنو خزرج بايد گفت كه آنان موقعيت ضعيف خود را به منظور مقابله با جبهه متحد مهاجرين و بنو اوس ، رقيب ديرينه خود و يا بهتر بگوئيم دشمنانشان ، در سياست شهرى مدينه تشخيص دادند . جنگهاى دائمى و عداوت مرگبار بين اوس و خزرج ، داستانهاى مبتذل ادبيات ايام العرب ( روزهاى نزاع ) هستند . بنابراين قبيله خزرج درنگ در بيعت با ابو بكر را عاقلانه ندانست و